Faz Sırası Kontrol Aleti Nedir? Nasıl Çalışır?

Faz Sırası Kontrol Aleti Nedir? Nasıl Çalışır?

Üç fazlı sistemlerde gerilim kaynağının faz sırasındaki değişiklik motorlarda dönüş yönünün değişmesine neden olur. Buna benzer bazı durumlarda faz sırasının bilinmesi gerekebilir. Faz sırasının kontrolü için kullanılan aletlere faz sırası kontrol aleti denir.

Üç fazlı sistemlerde fazlar genellikle R, S ve T harfleriyle gösterilir. Üç fazlı bir asenkron motor şebekeye RST sırasıyla bağlandığında motorun saat yönünde döndüğü görülür. Bağlantılar ters çevrilirse dönüş yönü de değişir.

Faz sırası kontrolü için kullanılan Döner Tip ve Statik Tip olmak üzere iki farklı tipte faz sırası kontrol aleti bulunmaktadır.

Döner Tip Faz Sırası Kontrol Aleti

Döner tip faz sırası kontrol aletinin ana çalışma prensibi asenkron motorların çalışmasına benzer.  İçerisinde bulunan sargılar yıldız bağlıdır ve bağlantıları R, S, T olarak işaretlenmiştir. Bu bağlantılara üç faz enerji kaynağı bağlandığında sargılarda bir döner manyetik alan oluşur ve bu döner manyetik alan bir elektro motor kuvvet oluşturur. Bu kuvvet ile alüminyum disk dönmeye başlar.

Disk saat yönünde dönüyorsa bağlı kaynağın sıralaması RST şeklindedir. Aşağıda döner tip bir faz sırası kontrol aletinin çizimi bulunmaktadır.

donertipfazsirasikontrol

Statik Tip Faz Sırası Kontrol Aleti

Statik tip faz sırası kontrol aletinde hareketli bir mekanizma yoktur. Faz sırasının RST olduğu indikatör lambalar aracılığıyla gösterilir. Aşağıda statik tip bir faz sırası kontrol aletinin çizimi görülmektedir.

statiktipfazsirasikontrol

Yukarıdaki çizimde görüldüğü gibi statik tip faz sırası kontrol aleti iki adet lamba ve bir adet bobinden oluşmaktadır. 1 ve 2 nolu lambalar faz sırasının yönünü gösterir. Alet 3 fazlı bir sisteme bağlandığında eğer 2 nolu lamba 1 nolu lambadan daha parlak yanıyorsa fazlar RST olarak bağlanmıştır. Fakat 1 nolu lamba 2 nolu lambadan daha parlak yanıyorsa o zaman faz sırası RST değil anlamına gelir.

23 Mayıs 2016 tarihinde yazılan bu yazı toplam 1.923 kez okunmuştur.

Yazar: elektrikci Pratiği seven mektepli elektrikçi... 2008 yılına kurduğu elektrikce.com'da geçen süre boyunca vakit buldukça bilgi ve çeşitli paylaşımlar yapmakta... Teorik bilgilerin yanısıra pratik bilgileri de paylaşmaya çalışan elektrikce.com'un sahibi ve şimdilik tek yazarı...

2 Yorum

  1. Sadullah Gündoğdu:

    İfadenize göre faz sırası R-S-T olarak bağlanmışsa diskin saat yönünde döneceğini ifade etmişsiniz. İki fazın yeri değiştirildiğinde S-R-T olarak bağlandığında faz sırası değiştiği için disk saat yönünün tersine dönecektir ve faz sırası yanlış veya ters olduğu anlaşılacaktır. Fakat fazlar tekrar değiştirildiğinde S-T-R olduğunda disk tekrar saat yönünde yanı doğru yönde dönecektir. O halde yukarıdaki işleme faz sırası kontrolü değil de “DÖNÜŞ YÖNÜ” kontrolü demek daha doğru olmaz mı?

    • Üç fazlı bir sistemde her bir fazı R – S – T olarak tanımlarsak sistem R – S – T – R – S – T – R – S – T diye sürekli devam edecektir. Farzedelim ki sizin dediğiniz gibi R S T olan bir sistemde iki fazın yeri değiştirildi bu durumda S – R – T – S – R – T olacaktır. Görüldüğü gibi faz sırası ilk baştaki düzene hiç benzemiyor. Şimdi S R T olan sistemde tekrar iki fazı değiştirelim ve S T R olsun. Bu durumda S – T – R – S – T – R olacaktır. Burada görüleceği gibi ortada yine R – S – T faz sıralaması var. Yani faz sırası yine R S T olacak. Neden faz sırası kontrol aleti olduğu anlaşılmıştır umarım.