Endüksiyon (Faraday) Yasası ve Lenz Yasası

Endüksiyon (Faraday) YasasıEndüksiyon (Faraday) Yasası: Endüksiyon yasasına göre manyetik alan içinde bulunan bir iletkenin oluşturduğu düzleme dik olarak gelen zamanla değişen akı, iletkenin uçlarında gerilim endüklenmesini sağlar.

İletkenin bir düzlem oluşturabilmesi için kıvrılarak iki ucunun yan yana getirilmesi gerekir. Bu şekilde kıvrilan iletkenin her kıvrımı bir sarım oluşturur ve sarım sayısı N ile gösterilir. N adet sarımın seri bağlanması ile bobin oluşur.

N=1 sarımlı bir bobin manyetik alan içine sokulduğunda iletken üzerinden akım akar ve ve tel üzerinde elektromotorkuvvet oluşur. Oluşan elektromotorkuvvet kendini oluşturan akıya zıt yöndedir ve e=-NdΦ/dt ile temsil edilir. Manyetik alan (Φ) zamanla değiştiği için zamanın bir fonksiyonu olarak ifade edilebilir [Φ=f(t)]. Zaten dΦ/dt nin 0 olmaması için Φ’nin zamanın bir fonksiyonu olması gerektiği görülmektedir. Φ’nin birimi Wb veya Tesla’dır

Lenz YasasıLenz Yasası: Bu yasa endüksiyon yasasının devamı niteliğindedir. Lenz yasasına göre manyetik alan içinde bulunan l uzunluğunda bir iletken v hızı ile hareket ettirilirse iletkenin iki ucu arasında gerilim endüklenir. Manyetik alan yoğunluğu B [wb/m2], iletkenin v hızı ile manyetik alan içinde süpürdüğü alan ise A [m2] olduğuna göre Φ=BA olur. l uzunluğundaki iletkenin süpürdüğü alanın diğer kenarı da x olursa alan A=lx ile gösterilebilir.

Burada endüksiyon formülünde Φ yerine BA yazarsak e=-d(BA)/dt olur. (Bir sarımlı iletken için) İletkenin dx kadarlık bir hareketi ile süpürdüğü alan dA=ldx kadardır. dA yerine ldx yazarsak buradan e=-Bldx/dt olur. dx/dt=v olduğuna göre e=-Blv ile gösterilebilir.

Bu yasalar elektrik makinelerinde kullanılan ve elektrik makinelerinin çalışma prensiplerini açıklayan temel yasalardan ikisidir.

21 Ocak 2008 tarihinde yazılan bu yazı toplam 45.977 kez okunmuştur.

Yazar: elektrikci Pratiği seven mektepli elektrikçi... 2008 yılına kurduğu elektrikce.com'da geçen süre boyunca vakit buldukça bilgi ve çeşitli paylaşımlar yapmakta... Teorik bilgilerin yanısıra pratik bilgileri de paylaşmaya çalışan elektrikce.com'un sahibi ve şimdilik tek yazarı...

5 Yorum

  1. […] Amper ve Ohm Yasaları daha önce yazılan Endüksiyon (Faraday) Yasası ve Lenz Yasası ile birleştirilince Elektrik makinelerinin çalışma prensibini açıklayan yasalar tamamlanmış […]

  2. […] burada ve burada daha önce yazılan yasalara göre […]

  3. […] vb. kayıplar olarak harcarken çıkışına elektrik enerjisi verir. Generatörler burada ve burada daha önce anlatılan yasalara göre […]

  4. Fatih:

    Yazınız güzel olmuş, elinize sağlık ancak bazı düzeltmeler yapılabilir:
    Tesla, B manyetik alan yoğunluğunun birimidir.
    Φ manyetik akıdır, yani B(T) * A(m2)= Weber, birimi Weber’dir.

    Lenz yasası; indüklenme sonucu oluşan bir akımın kendisini oluşturan manyetik akı değişimine karşı koyacak yönde akmasıdır.

    Lenz yasası başlığıyla anlattığınız kuvvet “Lorentz force” olarak bilinir. Metal bir çubuk manyetik alan içerisinde hareket doğrultusu paralel olmamak şartıyla hareket ettirilirse elektronlar adı geçen kuvvet tarafından bir uca doğru itilir, bu da metal çubuk içinde gerilim oluşturur.
    İyi çalışmalar.

  5. […] gerilim burada anlatıldığı gibi generatörler yardımıyla üretilirler ve generatörler buradaki ve buradaki yasalara göre […]