Alternatör Nedir? Yapısı ve Çalışması Hakkında Bilgiler

Alternatör Nedir? Yapısı ve Çalışması Hakkında Bilgiler

Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren alternatif akım (AC) üreteçlerine alternatör denir. Alternatif akım jeneratörü olarak çalışan bu elektrik makinesi temel olarak armatur ve stator elemanlarından oluşmaktadır ve araçlarda elektrik üreteci olarak kullanılır.

Araçlarda motorun ürettiği mekanik enerji aracın hareketini sağlamaktadır. Fakat araçtaki otomatik cam motorları, silecek motorları, klimalar, elektronik kontrol ekipmanları gibi diğer yardımcı ekipmanların çalışması için bir elektrik kaynağı bulunmalıdır. Bu elektrik kaynağı araçlarda bulunan akülerdir. Fakat aküler belirli bir depolama kapasitesi olan ve kullanımla kapasitesi azalan ekipmanlardır. Bu yüzden kullanıldıkça şarj edilmesi gerekmektedir.

İşte araçlardaki akülerin şarj edilmesini sağlayan ve araç motorunun çalışması boyunca aracın ihtiyacı olan elektrik enerjisini karşılayan elektrik makinesi alternatör olarak adlandırılır.

Alternatör Nasıl Çalışır?

Elektrik enerjisi üretimi enerjinin form değiştirmesidir. Elinizde bir mekanik enerji varsa bu mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirebilirsiniz. Bunun için ihtiyacınız olan tek şey bir elektrik jeneratörüdür.

Jeneratörler temel olarak bir armatür ve statordan oluşur. Armatür ve stator sargılardan oluşabileceği gibi, stator sabit mıknatıs ile dizayn edilmiş de olabilir.

Bir elektrik makinesinin çalışmasının mantığı en temel olarak endüksiyon ve lenz yasaları ile açıklanır. Endüksiyon yasasına göre manyetik alan içerisinde kalan bir iletkenin oluşturduğu düzleme dik olarak gelen akı iletkenin uçlarında gerilim oluşmasını sağlar. Lenz yasasına göre ise manyetik alan içerisinde kalan bir iletken belli bir hızla hareket ettirilirse iletkenin iki ucu arasında gerilim oluşur. Bu temel yasalar hakkında daha detaylı bilgi için Endüksiyon (Faraday) Yasası ve Lenz Yasası  başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.

Alternatörün statoru elektrik alan kaynağıdır. Eğer stator bobin sarımlarından oluşuyorsa dışarıdan bir kaynakla bobinler aracılığı ile manyetik alan oluşturulur. Ya da statora sabit mıknatıslar yerleştirilerek manyetik alan sabit mıknatıslar ile oluşturulmuş olur. Aşağıdaki resimde sabit mıknatıslı ve bobin sarımlı stator resimleri görülebilir.

Alternatör stator çeşitleri

Elektrik alan kaynağı stator olduğuna göre lenz yasasına göre elektrik alan içerisinde hareketli bir iletken yerleştirilirse bu iletkenden gerilim elde edilebilecektir. Bu hareketli iletken alternatörün armatürüdür. Armatür stator içerisinde dönen hareketli parçadır. Araç motorundan gelen hareket ile armatürün dönmesi sağlanır ve böylece motordan gelen mekanik enerji armatür aracılığı ile elektrik enerjisine dönüştürülür.

Araç Aküsü DC Ama Alternatör AC Üretiyor?

Yazının ilk paragrafında alternatör bir alternatif akım (AC) üretecidir demiştik. Peki ama alternatif akım kaynağı bir DC kaynak olan aküyü nasıl besliyor. Tabi ki doğrultucu aracılığı ile. Yine yazının başlarında alternatörün stator ve armatür olmak üzere iki temel elemandan oluştuğunu yazmıştık. Alternatör enerji dönüşümünü bu iki eleman ile yapıyor fakat diğer başka elemanları da var. Doğrultucu ve regülatör devresi alternatif gerilimi doğru bir dc gerilime dönüştürerek aküyü besler.

30 Ekim 2018 tarihinde yazılan bu yazı toplam 37 kez okunmuştur.

Yazar: elektrikci Pratiği seven mektepli elektrikçi... 2008 yılına kurduğu elektrikce.com'da geçen süre boyunca vakit buldukça bilgi ve çeşitli paylaşımlar yapmakta... Teorik bilgilerin yanısıra pratik bilgileri de paylaşmaya çalışan elektrikce.com'un sahibi ve şimdilik tek yazarı...