Gerilim Düşümü Hesabı

Bir işletmeye, konuta veya her hangi bir binaya yeni bir elektrik tesisatı döşeneceği, mevcut elektrik tesisatının onarılacağı veya mevcut tesisata ek yapılacağı zaman en önemli konulardan bir tanesi de kullanılacak kabloların kesitlerinin seçilmesidir. Elektrik tesisinde kablo kesitinin seçilmesi; gerilim düşümünün hesabı, kullanılacak kablonun kurulacak gücü ne kadar uzağa taşıyabildiği ve kullanılacak kablonun maksimum taşıyabileceği akım göz önünde bulundurularak yapılır. Bu yazımızda kablo seçiminde gerilim düşümü hesabının nasıl yapacağımızı anlatmaya çalışacağız.

Elektrik tesisatının yapılmasında en önemli rehber Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğidir. Bu yönetmelikte gerilim düşümünün nasıl yapılacağı ve gerilim düşümünün hangi sınırlar içinde olması gerektiği açıkça belirtilmiştir.

Elektrik İç Tesisler Yönetmeliğine göre;
• İç tesis hatlarında sürekli en büyük işletme akımı ile işletme gerilimine göre yüzde gerilim düşümü;
Yapı bağlantı kutusu ile tüketim araçları arasında:
– Aydınlatma ve priz devreleri için % l,5’i
– Motor devreler için % 3 ‘ü geçmemelidir.
• Yapının ya da yapı kümesinin beslenmesi için bir transformatör kullanılmışsa, bu transformatörü çıkış uçları ile yapı bağlantı kutusu arasındaki gerilim düşümü % 5’i geçmemelidir.

Yani eğer elektrik tesisatınızı yapacağınız binanızın beslenmesi için özel bir transformatörünüz yoksa binanızın girişindeki ana panodan besleyeceğiniz yükünüze kadar çekeceğiniz hattın toplam gerilim düşümü aydınlatma ve priz devreleri için %1,5; motor devreleri için %3 değerlerini aşmamalıdır. Eğer binanız için özel bir transformatör tesis edilmiş ve bu transformatörden hat çekilecekse, transformatörden yükünüze kadar çekeceğiniz hattın toplam gerilim düşümü %5 değerini aşmamalıdır.

Gerilim düşümü hesabı üç fazlı ve tek fazlı hatlar için ayrı ayrı formüller bulunmaktadır.

3 fazlı hatlar için : %u = 0,0124 x L x N / S

Tek fazlı hatlar için : %u = 0,074 x L x N / S

Bu formüllerde;

L = çekilecek kablonun uzunluğu

N= beslenecek yükün gücü

S= çekilecek kablonun kalınlığıdır.

Örneğin 110m uzaktaki 100 kW gücündeki üç fazlı bir yükün beslenmesi için kablo kesitini bulmak istersek;

%u = 0,0124 x L x N / S
1,5 > 0,0124 x 110 x 100 / S
S > 90,9 mm2 olduğu görülür.

Bu durumda güvenli bir tesisat için 95mm2’lik bir kablonun, gerilim düşümü açısından incelendiğinde yeterli olduğu gözükmektedir.

Gerilim düşümü hesabı programını indirmek için tıklayın.

18 Aralık 2009 tarihinde yazılan bu yazı toplam 73.789 kez okunmuştur.

Yazar: elektrikci Pratiği seven mektepli elektrikçi... 2008 yılına kurduğu elektrikce.com'da geçen süre boyunca vakit buldukça bilgi ve çeşitli paylaşımlar yapmakta... Teorik bilgilerin yanısıra pratik bilgileri de paylaşmaya çalışan elektrikce.com'un sahibi ve şimdilik tek yazarı...

14 Yorum

  1. Xenophon:

    teşekkürler. muhteşem bIr anlatım

  2. mehmet:

    baştaki sayılar sabitmi ? tek fazlı ve 3 fazlı kesit hesaplarken ?

  3. @mehmet Evet baştaki sayılar sabit.

  4. cappadocia:

    Sayın admin paylaşımlarınız için teşekkürler. Bir yüksek gerilim tesisi (trafo tesisi) için malzeme seçimi, hesaplamaları ile ilgili konuya da değinirseniz çok sevinirim.

  5. tafi58:

    Uç fazda ger.düşümü %3 ama alttaki örnekte 100 kW motora %1.5 uygulamis

  6. @tafi58
    Yazıda belirtildiği gibi %1.5 gerilim düşümü aydınlatma ve priz devrelerinde, %3 gerilim düşümü motor devrelerinde gözönüne alınmalıdır. Ayrıca örnekte 3 faz motor değil yük denilmiş. Dolayısıyla örnekte %1.5 uygulanmıştır.

  7. ali:

    550kw olan bir jeneratörün 60 m deki gerilim düşüm hesabına göre kablo kesiti kaçtır

  8. hilmi:

    kablonun aliminyum veya bakır olması sonuca etkisi yok mu

    • Alüminyum ve bakır kabloların özellikleri farklı olduğundan gerilim düşümleri de farklıdır tabiki. Yazıdaki formül en çok kullanılan kablo olan bakır kablolar için uygulanması gereken formüldür. Alüminyum kablolar için üç fazda %u=0,02xLxN/S tek fazda %u=0,06xLxN/S formülleri kullanılabilir.

  9. ümit:

    köy şebekesinden son direkten 1600 mt uzak 0.35+16 alvinal kablo ile 2.2 kw motor çalışırmı.son direkte 385-382-381 v ölçtüm 232-231-223 v ölçtüm. bağ evinde 2.2 kw motor ve 1kw dalgıç pompa var 2.2 kw trifaze 1kw monofaze ikisi aynı anda çalışmıyacak.kabloyu teraltına döşüyorum 2 gün içinde bitecek sıkıntı yaşarmıyım..

    • Çektiğiniz hattın sonunda bağlantısını yaptığınız motoru çalıştrıdığınızda faz-faz arası gerilim aşağı yukarı 370V civarında olacaktır. Umarım bu gerilimle motorunuzu sorunsuz çalıştırırsınız…

      • ümit:

        hattın sonunda yükte 381-377-376 gördüm trifaze motorda sıkıntı olmadı fakat 1kw daldıç monofaze yüke girince 223 olan voltaj 197 ye düşüyor buda bi süre sonra sigortayı attırıyor.dalgıç pompayı trifaze ye çeviricem sorun bitecek umarım.teşekkürler…

        • Tek fazlı motorunuzun güç faktörü çok düşük galiba. Tek fazlı motoru yüksek voltajlı faza (232V olan) bağlamanız ve motorun güç faktörüne uygun bir tek fazlı kompanzasyon kondansatörünü motorla beraber devreye almanız durumunda muhtemelen motoru değiştirmeden sorununuz çözülmüş olacaktır. İşin teorisi şu şekilde: P=VxIxcosφ eşitliğinde cosφ’yi 1’e yaklaştırırsanız akım düşecek. Akım düşerse sigorta atmayacaktır. Ayrıca akımın düşmesi gerilim düşümünün de az olmasını sağlayacaktır.