Doğru akım kıyıcıları girişindeki sabit genlikli doğru gerilimi değişken genlikli doğru gerilime çeviren güç elektroniği devreleridir. Endüstride doğru akım kıyıcılar yaygın olarak anahtarlamalı güç kaynakları ve doğru akım motorlarının hız ayarlarında kullanılırlar. Anahtarlamalı güç kaynaklarında çıkış geriliminin dalgalılığının az olması istenildiğinden kontrollü elemanların frekansı yüksektir. Giriş ve çıkış gerilim değerleri çok farklı olabilr. Buna karşın doğru akım motorlarının denetiminde giriş doğru gerilimin kıyılarak hız denetimi yapılması amaçlandığından kontrollü elemanın frekansının çok yüksek olmasına gerek yoktur. Aşağıda doğru akım kıyıcının doğru akım motoru yükünü beslemesi durumu Orcad PSpice ile kurularak simülasyon yapılacaktır. Doğru akım modeli RLE yükü ile temsil edilmiştir.

Aşağıda görülen devre şemasını kurmak için elemanları tablodaki kütüphanelerden seçelim.

Devreyi yukarıdaki gibi oluşturuyoruz. Doğru akım kıyıcıda transistörü sürmek için bu devrede kare dalga kaynağı kullanıyoruz. Kare dalga kaynağının değerlerini şekilde görüldüğü gibi düzenlememiz gerekiyor.

Transistörün iletimde kaldığı t_i süresince kaynaktan akım çekilir ve kesimde olduğu süre boyunca kaynaktan akım çekilmez. Transistörün t_i iletim süresinin peryoduna (T) oranı çalışma oranını (k) verir. Çalışma oranının ayarlanması ile kıyıcının çıkış gerilimi ayarlanır.

Devrede bulunan diyot endüktanstan transistöre ters gerilim uygulanmasını engellemek amacıyla konulmuştur.

Devrenin simulasyonunu yaptığımızda akım ve gerilim grafikleri aşağıdaki gibi görülmektedir.

**Bu yazıda İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Elektrik Makinaları Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından hazırlanan Güç Elektroniği Laboratuvarı Deney kitabı kaynak olarak kullanılmıştır.