Aktif, Reaktif ve Görünür GüçElektrik ile çalışan sistemlerin şebekeden çektikleri güç Aktif Güç ve Reaktif Güç olmak üzere ikiye ayrılır. Görünür güç ise aktif ve raktif güçlerin karelerinin toplamının karekökü ile bulunur.

Aktif güç elektrikte iş yapan güçtür. P ile gösterilen aktif güç şebekeden çekilen akım ile gerilim arasındaki açının (φ) cosinüsü ile akım ve gerilimin çarpılması ile bulunur (P=V.I.cosφ).  Sistem üç fazlı ise çekilen güç de 3 ile çarpılır (P=3.V.I.cosφ). Aktif gücün birimi Watt’tır (W).

Reaktif güç ise manyetik alanla çalışan motor, trafo gibi elektrik makinelerinin çektiği güçtür ve manyetik alanın oluşması için kullanılır. Reaktif güç;  şebekeden çekilen akım ve gerilimin arasındaki açının (φ) sinüsü ile akım ve gerilimin çarpımı ile ifade edilir ve Q ile gösterilir (Q=P.tanφ). Reaktif gücün birimi Var dır.

Görünür güç şebekeden çekilen görünür güç olarak bilinir S ile gösterilir ve tek fazlı sistemlerde S=V.I olarak ifade edilir. Ayrıca görünür güç aktif ve reaktif güçlerin karelerinin toplamının karekökü ile ifade edilir (S=(P2+Q2)1/2). Görünür gücün birimi Volt Amper’dir (VA).

Reaktif güç şebekeden çekildiği gibi şebekeye reaktif güç veren sistemler de bulunmaktadır. İletim sisteminden çekilen veya iletim sistemine verilen reaktif güç iletim sisteminde ek kayıplara ve simetrisizliklere neden olduğu için hattan çekilen reaktif güce sınırlama getirilmiştir.

P/S ile ifade edilebilen cosφ ifadesi; yani akım ile gerilim arasındaki açının cosinüsü 1’e yakın olmalıdır. Mevcut kanuna göre 0,90 olması istenen cosφ değeri AB standartları ile 0,98’e yükseltilecektir. Yani şebekeden çekilen akım ile gerilim arasında neredeyse hiç faz farkı olması istenmemektedir. cosφ güç faktörü olarak da ifade edilir.

Şebekeden çekilecek reaktif enerji sınırlandırıldığına göre, sistemin ihtiyacı olan (manyetik alan oluşumu vs. için) reaktif enerjinin bir şekilde karşılanması gerekmektedir. İşte burada devreye kompanzasyon sistemleri girmektedir. Kompanzasyon sistemleri sistemin ihtiyacı olan endüktif veya kapasitif reaktif enerjiyi verecek reaktör veya kapasitörlerden oluşan sistemlerdir.

Reaktif enerjiye alternatif akım sistemlerinde ihtiyaç duyulur. Dolayısıyla doğru akım sistemlerinde reaktif enerjiden bahsedilemediği için çekilen aktif güç görünür güce eşittir.

Aktif, Reaktif ve Görünür güçler için verilen aşağıdaki dönüşümlerin bilinmesi işlemlerde kolaylık açısından önemlidir.

0.001 1 1000 1000000
mW W kW MW
mVar Var kVar MVar
mVA VA kVA MVA